การเขียนบทโทรทัศน์
บทโทรทัศน์ (Script) เป็นการนำเอาเนื้อหา เรื่องราวที่มีอยู่หรือจินตนาการขึ้นมา
เพื่อนำเสนอให้ผู้ดู ผู้ชม ได้รับรู้อย่างพอใจ ประทับใจ ด้วยเหตุนี้เองจึงเป็นที่ยอมรับกันว่า
บทโทรทัศน์เป็นหัวใจของการผลิตรายการโทรทัศน์ ผู้เขียนบทโทรทัศน์
(Script Writer) จึงจำเป็นที่จะต้องมีความรอบรู้ในศาสตร์และศิลป์ด้านต่าง
ๆ มีความเข้าใจในธรรมชาติ การรับรู้ของมนุษย์ ความชอบ ความสนใจ ความเชื่อ
ความศรัทธา หลายสิ่งหลายอย่างที่จะไม่ทำให้เขากระทบกระทั่งหรือกระทำผิดไปจากที่สังคมทั่วไปยอมรับ
การเขียนบทโทรทัศน์ ควรกำหนดได้ว่า รูปแบบของการนำเสนอเป็นลักษณะใด
การแนะนำหน่วยงาน องค์กร เป็นสารคดี การสาธิตหรือปฏิบัติการ รูปแบบจะใช้การบรรยาย
การเล่าเรื่อง หรือการใช้พิธีกร แนะนำ
บทโทรทัศน์ควรจะมีการใช้ภาษาที่สละสลวย ชวนอ่านชวนฟัง มีการเกริ่นนำ
การดำเนินเรื่องและบทสรุปที่กระชับ สอดคล้อง รู้จักสอดแทรกมุขตลก
เกร็ดความรู้ หรือเทคนิคแปลก ๆ มีลีลาที่น่าสนใจ เพื่อเป็นสีสันของเรื่องราว
การเขียนบทโทรทัศน์จะมีทั้งการร่างบทโทรทัศน์ และการเขียนบทโทรทัศน์ฉบับสมบูรณ์
ร่างบทโทรทัศน์
การวางโครงเรื่อง (Plot)
ของรายการโทรทัศน์นั้น โดยปกติจะแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน คือ
1. การเกริ่นนำ (Introduction)
2. เนื้อเรื่องหรือตัวเรื่อง (Body)
3. การสรุปหรือส่งท้าย (Conclusion)
1.
การเกริ่นนำ (Introduction)
ในการเกริ่นนำหรือการนำเรื่อง (Introduction) ซึ่งเรียกสั้น ๆ เป็นขั้นอินโทร
(Intro) เป็นขั้นตอนที่จะกระตุ้นความสนใจของผู้ชม เป็นการท้าวความ
อ้างอิง หรือนำเรื่อง เพื่อชักจูงให้ผู้ชมไปสู่จุดหมาย คือ เรื่องราวที่จะนำเสนอนั่นเอง
การเกริ่นนำจะเป็นการหาสิ่งที่ประทับใจ สิ่งที่ชวนให้ฉงน หรือสิ่งที่ตื่นเต้น
เพื่อกระตุ้น เร้า เรียกร้องความสนใจ ชักชวนให้ติดตาม ด้วยลีลาต่าง
ๆ อาจจะเป็นภาพ เสียง หรือ แสง-สี การเกริ่นนำมักจะเกริ่นนำสั้น
ๆ เพียงเพื่อให้ผู้ชมสนใจ อยากรู้อยากเห็น ในสิ่งที่จะนำเสนอ ด้วยเหตุนี้การวางโครงเรื่อง
จึงมักจะขึ้นอยู่กับลีลาของผู้เขียนบทแต่ละคน ที่จะทำให้รายการนั้นน่าสนใจ
น่าทึ่ง หรือประทับใจผู้ชม
นักเขียนตำนานนิทาน หรือนวนิยาย นิยมเกริ่นนำไว้ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในแคว้น
ของประเทศ
มีพระมหากษัตริย์พระองค์หนึ่ง
ฯลฯ
หรือบางครั้งการเกริ่นนำ อาจจะบรรยายถึงสภาพความสวยงามของสถานที่
โบราณสถาน โบราณวัตถุที่สำคัญตลอดจนสถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ
ชักนำเข้าไปสู่เรื่องที่นำเสนอ เช่น
ประเทศไทย ได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่มีศักยภาพทางการท่องเที่ยวสูงด้วยความหลากหลายของภูมิทัศน์ที่ให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสไม่ว่าจะเป็นความงดงามของธรรมชาติ
ความล้ำค่าของโบราณสถาน โบราณวัตถุ ขนบธรรมเนียมประเพณีที่มีมาตั้งแต่โบราณกาล
เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละภูมิภาค จังหวัดหนึ่งในภาคกลางของประเทศมีแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญมากมาย
อาทิ ทะเลสาบ น้ำจืด ถ้ำ น้ำตก โบราณสถาน โบราณวัตถุ ศิลปวัฒนธรรมที่ทรงคุณค่า
และทุ่งทานตะวัน อันตระการตา เราจะพาท่านไปพบ "สีสันลพบุรี"
2.
เนื้อเรื่อง หรือตัวเรื่อง (Body)
ในส่วนของเนื้อเรื่องหรือตัวเรื่อง (Body) ก็คือเนื้อหาเรื่องราวทั้งหมดที่จะนำเสนอ
เป็นการนำเอาแก่นของเรื่อง (Theme) หรือความคิดรวบยอด (Concept)
ของเรื่องมาคลี่คลายมาขยายให้เห็นพัฒนาการอย่างเป็นขั้นตอน (Development)
หรือเรียกว่า เป็นการดำเนินเรื่องนั่นเอง ในส่วนนี้ผู้เขียนบทจะแสดงออกถึงความสามารถ
ความเชี่ยวชาญในประสบการณ์ที่มีอยู่อย่างเต็มที่ สีสันลีลาของการนำเสนอ
การดำเนินเรื่องจะมีอารมณ์ (Mood) มีการหักมุม (Turn) สร้างความฉงน
ความไม่คาดคิดให้กับผู้ชม ในอันที่จะนำเรื่องราวไปสู่จุดสุดยอด (Climax)
ให้ได้ดีที่สุด
การดำเนินเรื่องหรือเนื้อเรื่อง ก็เป็นการขยายความให้ผู้ดูหรือผู้ชมได้รับรู้ว่า
เรื่องราวแท้จริงนั้นเป็นอย่างไร อย่างเช่น "สีสันลพบุรี"
จะดำเนินเรื่อง จากการนำเสนอคำขวัญของจังหวัดลพบุรีขึ้นมาให้ผู้ชมจับประเด็นถึงจุดเด่นของเรื่องว่าสิ่งสำคัญในลพบุรีมีอะไรบ้าง
จากนั้นก็มีรูปแบบการนำเสนอโดยมีพิธีกร นำเที่ยวชมในแต่ละที่ เริ่มจากการมาสักการะอนุสาวรีย์องค์สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
เสียงพิธีกร : สวัสดีครับ เรามาถึงเมืองละโว้หรือลพบุรีกันแล้วนะครับ
เมื่อมาถึงที่นี่เราก็จะมากราบสักการะองค์สมเด็จพระนารายณ์มหาราช
พระองค์ทรงสร้างเมืองลพบุรีที่ทำให้เราอยู่ร่มเย็นเป็นสุขตราบจนถึงทุกวันนี้นะครับ
เดี๋ยวผมจะพาท่านไปอีกสถานที่หนึ่งซึ่งชาวลพบุรีเคารพนับถือมากเลยนะครับ
ตามผมมาสิครับ
..
3.
การสรุปหรือส่งท้าย (Conclusion)
การส่งท้ายหรือการสรุปเรื่อง (Conclusion) เป็นขั้นตอนที่จะย่นย่อเรื่องทั้งหมดตั้งแต่การนำเรื่องและการดำเนินเรื่องลงมาอย่างมีศิลปะ
เป็นการสรุปหรือเน้นถึงความคิดรวบยอด (concept) ของเรื่องราว โดยได้สอดแทรกแง่คิด
ข้อเตือนใจ ปลูกฝังค่านิยม และทัศนคติที่ดี หรืออาจจะส่งท้ายด้วยการให้ความรู้สึกที่ประทับใจ
ชวนให้อาลัยอาวรณ์ หากเป็นการท่องเที่ยว บางครั้งก็จะมีของฝากของที่ระลึกจากสถานที่นั้นๆ
นำไปฝากญาติพี่น้อง หรือเพื่อน ๆ ด้วยการใช้ภาษาที่สละสลวย น่าฟัง
ตามที่ผู้เขียนบทจะจินตนาการออกมา
การส่งท้าย ในตัวอย่างที่นำมาประกอบการอธิบายนี้เป็นเรื่องของ "สีสันลพบุรี"
เป็นการสรุปเรื่องราวความสวยงาม บรรยากาศที่ชวนพักผ่อนความประทับใจที่ฝังแน่นยากที่จะลืมเลือน
ลพบุรีดินแดนแห่งสีสันอบอวนด้วยกลิ่นไอ
ศิลปวัฒนธรรม และความหลากหลายทางธรรมชาติไม่ว่าจะเป็นสถานที่ท่องเที่ยว
ความซุกซนของฝูงลิง ความตระการตาของทุ่งทานตะวัน บรรยากาศที่ชวนพักผ่อน
ทะเลสาบน้ำจืด เขึ่อนป่าสักชลสิทธ์ ฝังใจประทับใจไปอีกนานแสนนาน
วิภา อุตมฉันท์ ( 2544:11 ) ได้ให้ความหมายของ การจัดเนื้อหาในการวางโครงร่างของบทโทรทัศน์ไว้
4 ลักษณะ คือ
บทนำ จะต้องสั้น ใช้ประโยคที่เข้าใจง่ายเพื่อกระตุ้นความสนใจของผู้อ่านหรือผู้ชมให้เข้าสู่เนื้อเรื่อง
ถ้าขึ้นต้นบทนำไม่ดีจะเกิดผลตรงกันข้าม คือทำให้ผู้ดูเปลี่ยนใจไม่เปิดรับสารต่อไป
การดำเนินเรื่อง คือการนำแก่นของเรื่อง (Theme) หรือความคิดรวบยอดของเรื่องมาคลี่คลายให้เห็นพัฒนาการอย่างเป็นขั้นตอน
จุดหักมุม เป็นจุดที่เค้าโครงเรื่องที่ดำเนินมาเกิดการหักมุมอย่างไม่คาดคิด
หรือเป็นการเสนอทัศนะจากมุมมองอื่นที่แตกต่างออกไป ซึ่งจะช่วยเสริมจุดสุดยอด
(Climax) ของเรื่องให้เด่นขึ้น
การสรุป หรือการขมวดเรื่องทั้งหมดลงอย่างย่นย่อและมีศิลปะ จริงอยู่
ส่วนสรุปจะต้องสัมพันธ์กับส่วนที่เป็นเนื้อหาและคำนำ แต่มิได้หมายความว่าบทสรุป
คือการนำเอาเนื้อหาในส่วนข้างต้นทั้งหมดมาพูดซ้ำอีกครั้งหนึ่ง "การสรุปท้ายเรื่องที่ดีควรเป็นส่วนที่ผู้ผลิตทิ้งแง่คิด
ความเห็น คำถาม หรือข้อข้องใจ ซึ่งเป็นการตอกย้ำ หรือเพิ่มเติมเนื้อหาให้แก่ส่วนข้างต้น
เพื่อให้ผู้ดูนำไปขบคิดสืบต่อจากความประทับใจที่ได้จากการรับสื่อ"
Up
